Nairobi, Kenya — Wagonjwa wa saratani nchini Kenya wanatarajiwa kupata nafuu kubwa katika gharama ya matibabu baada ya Serikali ya Kenya kuingia katika makubaliano na kampuni ya kimataifa ya dawa, Pfizer, yanayolenga kupunguza bei ya baadhi ya dawa zinazotumika kutibu saratani.

Makubaliano hayo, yaliyofanyika kupitia Kenya Medical Supplies Authority (KEMSA) chini ya mpango wa Pfizer unaojulikana kama Accord for a Healthier World, yametajwa kuwa hatua muhimu katika juhudi za kupunguza mzigo wa kifedha unaowakabili wagonjwa wa saratani na familia zao.

Rais William Ruto, baada ya kukutana na Mwenyekiti na Afisa Mkuu Mtendaji wa Pfizer, Albert Bourla, katika Ikulu ya Nairobi, alisema bei ya baadhi ya dawa za saratani itapungua kwa zaidi ya mara saba. Katika baadhi ya matibabu, gharama ambayo imekuwa ikifika hadi takribani KSh1 milioni kwa mzunguko mmoja wa matibabu inaweza kushuka hadi chini ya KSh50,000.

Kupungua huku kwa gharama kunatarajiwa kuwa na athari kubwa kwa wagonjwa ambao kwa muda mrefu wamekuwa wakikabiliwa na gharama kubwa za matibabu ya saratani. Familia nyingi nchini Kenya zimekuwa zikilazimika kutumia akiba, kuuza mali au kutafuta michango ili kugharamia matibabu, huku baadhi ya wagonjwa wakishindwa kukamilisha matibabu kutokana na ukosefu wa fedha.

Makubaliano hayo yanahusisha dawa zinazotumika katika matibabu ya aina kadhaa za saratani. Aina hizo ni pamoja na saratani ya matiti, tumbo, utumbo mpana, mapafu, tezi dume na umio, pamoja na leukaemia, lymphoma na multiple myeloma.

Serikali imesema hatua hiyo pia inaweza kusaidia kufanya kifurushi cha matibabu ya saratani chini ya Social Health Authority (SHA) cha KSh800,000 kiweze kugharamia matibabu yaliyomo kwenye mpango huo bila wagonjwa kulazimika kuongeza fedha zao wenyewe katika hali nyingi.

Mbali na kupunguza gharama, Rais Ruto amesema makubaliano hayo yatawezesha Kenya kupata dawa mpya zaidi za saratani bila kusubiri muda mrefu kama ilivyokuwa hapo awali. Kwa mujibu wa Rais, wagonjwa nchini wamekuwa wakikumbana na kusubiri kwa muda mrefu kabla ya baadhi ya dawa mpya kupatikana nchini.

Hatua hiyo inaweza kuwa muhimu kwa wagonjwa wanaohitaji matibabu ya kisasa zaidi, hasa wale ambao matibabu yaliyopo hayajawasaidia au ambao wanahitaji dawa mpya zaidi kulingana na hali yao.

Makubaliano hayo pia yanaangazia suala la uzalishaji wa dawa barani Afrika. Rais Ruto amesema Pfizer iko tayari kuwezesha upatikanaji wa teknolojia na dawa mpya ambazo zinaweza kusaidia katika juhudi za kuimarisha uzalishaji wa dawa ndani ya bara la Afrika.

Kwa Kenya, suala la uzalishaji wa dawa nchini limekuwa sehemu ya mjadala mpana kuhusu namna ya kupunguza utegemezi wa bidhaa za matibabu zinazoagizwa kutoka nje. Kuimarika kwa uzalishaji wa ndani kunaweza kusaidia kuongeza upatikanaji wa dawa muhimu na kupunguza changamoto zinazohusiana na gharama na usambazaji.

Hata hivyo, pamoja na tangazo hilo, wagonjwa na familia zao bado watakuwa wakisubiri maelezo zaidi kuhusu ni lini bei mpya zitaanza kutumika kikamilifu, ni dawa zipi hasa zitakazopatikana kwa bei hizo, na ni hospitali au vituo gani vitakavyokuwa na dawa hizo.

Hii ni kwa sababu kupunguzwa kwa bei kwenye makubaliano ya kitaifa lazima kuambatane na upatikanaji wa dawa katika vituo vya afya ili wagonjwa waweze kunufaika moja kwa moja.

Taarifa rasmi kutoka KEMSA na National Cancer Institute Kenya imethibitisha makubaliano hayo na kueleza kuwa yanatarajiwa kuboresha upatikanaji wa matibabu ya saratani na kupunguza mzigo wa kifedha kwa wagonjwa.

Kwa miaka kadhaa, saratani imeendelea kuwa changamoto kubwa ya kiafya nchini Kenya, huku gharama ya vipimo, dawa na matibabu ikiwa mojawapo ya changamoto kubwa kwa wagonjwa. Serikali sasa inatarajia kwamba makubaliano na Pfizer yatasaidia kuvunja moja ya vikwazo vikubwa vinavyowazuia wagonjwa kupata matibabu kwa wakati.

Iwapo bei hizo mpya zitatekelezwa kikamilifu na dawa kupatikana katika hospitali zinazohudumia wagonjwa wa saratani, hatua hiyo inaweza kuwa mabadiliko makubwa katika sekta ya afya nchini Kenya, hasa kwa familia ambazo zimekuwa zikikabiliwa na gharama kubwa za matibabu.

Kwa sasa, macho yanaelekezwa kwa Serikali, KEMSA na Pfizer kuona jinsi makubaliano hayo yatakavyotekelezwa na ni kwa kiwango gani wagonjwa wa kawaida wataanza kunufaika na punguzo hilo la gharama.

Hatua hiyo imeibua matumaini mapya kwa maelfu ya wagonjwa wa saratani nchini Kenya, huku Serikali ikisema inalenga kuhakikisha gharama ya matibabu haifanyi ugonjwa huo kuwa mzigo usioweza kumudu kwa familia.